Historia parafii w Dąbrowie Białostockiej

W granicach administracyjnych dzisiejszej Parafii na początku XX wieku istniały następujące parafie prawosławne:

  1. Parafia Prawosławna Narodzenia NMP w Lipsku ;
  2. Parafia Wprowadzenia do świątyni NMP i monaster Narodzenia NMP w Różanymstoku (Krasnystok)
  3. Parafia Prawosławna Przemienienia Pańskiego w Siderce.

Te parafie już nie istnieją. Ślady po nich – zarośnięte cmentarze, kępy drzew na dawnych cerkiewnych placach, nazwy uroczysk, nietypowa architektura niektórych katolickich świątyń – nie dla wszystkich są czytelne. Stanowią jednak część prawosławnego dziedzictwa, historii, tyle ze zapomnianej. 

Historia tych parafii razem wzięta przedstawia zwarty obraz losów obrządku wschodniego na Podlasiu, a szczególnie w jego północnej części.  Wszystkim nam uświadamia, w jak złożony sposób układały się dzieje tego obszaru. 

Po I wojnie światowej wiele cerkwi rewindykowano i przerabiano na kościoły katolickie, inne natomiast zburzano. Było to następstwem silnej tendencji do usuwania śladów rosyjskiego władania, pozbywania się carskich pamiątek. Jednakże śladów prawosławia nie zdołano zatrzeć. Niektóre kościoły chociażby swym wyglądem przypominają, że niegdyś obrządek wschodni nie był tu obcy. 

Po II wojnie światowej i w latach późniejszych zachodzące na wsi zmiany społeczne, ekonomiczne i gospodarcze doprowadziły do migracji ludności do aglomeracji miejskich. Ludność pozostała na wsi mimo, iż zmniejszała się liczebnie, zachowała swój język i wyznanie. Świadczą o tym nowo powstałe obiekty sakralne, między innymi w Dąbrowie Białostockiej i Czarnej Białostockiej, jak i nowo odbudowane- w Nowowoli, Siderce i Jacznie. 

W XIX wieku miasto Dąbrowa i inne miejscowości należały do krasnostockiej parafii Wprowadzenia do świątyni NMP. W jednej z naw świątyni poświęcono ołtarz p.w. Św. Jana Teologa. W 1905 roku parafia liczyła 1969 osób.

Zachował się też opis święta Wozniesienija Gospodnia z 1905 roku. Do Krasnegostoku 4 procesje z cerkwi w Kuźnicy, Nowym Dworze, Jacznie i Siderce. Na nabożeństwie śpiewały 2 chóry: monasterski i szkolny. W uroczystościach uczestniczyło 15 tysięcy wiernych. Do Priczastija przystąpiło 400 osób. 

W 1913 roku parafia w Krasnymstoku liczyła 1913 osób zamieszkałych w 244 domach na terenie 13 miejscowości.

Dzięki wysiłkowi sióstr na czele z energiczną, przełożoną Heleną, monaster w ciągu 15 lat istnienia  okrzepł i rozwijał się. Zbliżający się front I wojny światowej spowodował w 1915 roku bieżeństwo sióstr do Rosji. Monaster został ewakuowany do moskiewskiej Pustelni Św. Katarzyny. 

Pozostawiony klaszczor Niemcy zamienili na magazyn zboża i siana. Natomiast siostry i kler monasteru byli wystawieni na poniewierkę, łukownię, a nawet męczeńską śmierć ( o. Jarosław Sawicki, diakon Jakub Frenc, o. Mikołaj Siemieniako).

W 1918 roku, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w Krasnymstoku ( teraz już Różanymstoku) została utworzona parafia katolicka, którą w 1920 roku formalnie przejęli salezjanie wraz z kompleksem budynków. Ihumienia Helena wraz z kilkoma mniszkami zostały rozstrzelane 3.08. 1937 roku.

HISTORIA WSPÓŁCZESNA 

Dnia 22.08.1985 r. J.E. Biskup Białostocki i Gdański Sawa erygował samodzielną parafię prawosławną p.w. Św. Jana Teologa w Dąbrowie Białostockiej, dekanatu sokólskiego. 

W skład nowej parafii weszły następujące miejscowości: miasto Dąbrowa Białostocka, Siekierka, Mościcha, Bierwicha, Słomianka, Nierośno, Jasionówka, Małyszówka, Jałowo, Kropiwno, Ostrowie, kol. Sadek, Różanystok, Stock, Grodziszczany, Lipsk. 

Miejscowości te wydzielono z parafii Św. Proroka Eliasza w Jacznie.

Kamień węgielny pod budowę świątyni położono 23.10.1983 roku. Projekt świątyni wykonał architekt Jerzy Kuźmienko z Warszawy, pracami przez 2 lata kierował proboszcz parafii macierzystej, ks. Anatol Konach z Jaczna. 

Pierwszego września 1985 roku w podziemiach powoli wznoszącej się ku górze cerkwi pierwszą Św. Liturgie odprawił ówczesny wikariusz parafii sokólski ks. Mikołaj Dejneko, który 8 dni później został mianowany proboszczem nowej wspólnoty.

Przez kolejne 2 lata przy budowie cerkwi pomagał referent Diecezji Białostocko- Gdańskiej ds. budownictwa ś.p. ks. Aleksander Chilimoniuk. 

21 maja 1989 r. Arcybiskup Sawa i metropolita Nowosybirski i Branauldzki Gedeon dokonali poświęcenia cmentarza parafialnego.

Dwudziestego pierwszego października 1990 roku wmurowano kamień węgielny pod budowę plebanii, którą wyświęcono 21 maja 1993 roku.

Pierwszego października 1995 roku Arcybiskup Sawa wraz z licznie przybyłym duchowieństwem( 17) konsekrował świątynię. Na nabożeństwo przybył miejscowy proboszcz katolicki i burmistrz miasta. 

Dwudziestego pierwszego maja 2000 roku na święto parafialne po raz pierwszy przybył obecny ordynariusz Biskup Jakub.

Pierwszego października 2002 roku rozpoczęto wykonywanie fresków. 

Na minione oraz obecne życie duchowe tutejszych wyznawców prawosławia duży wpływ wywarł monaster w Krasnymstoku. Wiele lat temu mniszki powiedziały, że w Dąbrowie będzie cerkiew. Ich słowa się spełniły. 

Script logo